جای خالی وحشت در سینمای ایران/ چرا ایرانی‌ها فیلم ترسناک نمی‌سازند؟

سینمای وحشت یکی از پرطرفدارترین و پرمخاطب‌ترین ژانرها در سینما به حساب می‌آید. با اینکه سینما در حال شکست از صنعت سریال‌سازی و شبکه‌های اجتماعی محبوبی مانند تیک تاک و یوتیوب است، اما همچنان قادر است درآمدزایی کرده و مردم را به سالن تاریک اما جذاب خود بکشاند.

اختصاصی/ هالیوود که بزرگترین غول صنعت سینما در دنیا به حساب می‌آید، رو به افول است و هر صاحب نظر و مخاطب هوشمندی این افول را حس می‌کند. با این وجود، این غول عرصۀ هنر هفتم از طریق تولید فیلم در چند ژانر محدود همچنان توانسته یکی از پردرآمدترین بخش‌های سینمایی دنیا باشد. به جز ژانر ابرقهرمانی و اکشن، سینمای وحشت هم یکی از ژانرهای پرفروش سینمای آمریکا به حساب می‌آید. فیلم‌های ترسناک همیشه در صدر جدول فروش قرار داشته و دارند. مجموعه فیلم‌های «احضار»، «آنابل»، «جن‌گیر» و «آن» چنان پرفروش بودند که به تنهایی برای خودکفایی سینمای هالیوود کفایت می‌کنند.

حضور دسته جمعی در سالن سینما و تجربۀ ترس چنان لذت بخش و هیجان انگیز است که مردم سراسر دنیا دوست دارند آن را تجربه کنند. این تجربه برای ما ایرانیان نیز لذت بخش است. چندی پیش و در زمانی که برخی از فیلم‌های ترسناک (مانند احضار) در سالن‌های سینما اکران می‌شد، این تجربۀ لذت بخش به مخاطبان انتقال یافت.

با این حال، سینمای ایران در زمینه تولید فیلم‌های ترسناک وضعیت خوبی ندارد. در این سال‌ها که برخی کارگردانان سعی کرده‌اند از چارچوب همیشگی ملودرام ایرانی بیرون آمده و در برخی ژانرها و سبک‌های فراموش شده مانند اکشن و کودک و … فیلم بسازند، از سینمای وحشت غفلت شد. این در حالی است که فیلم‌های ترسناک خوش ساخت به مراتب بیشتر از فیلم‌های اکشن و کودک و ورزشی و تاریخی فروش می‌روند. علت فروش بیشتر این فیلم‌ها این است که نمایش این آثار مخصوص سالن سینما است. فیلم اکشن اگرچه در سالن سینما دیدنی‌تر است اما به هیچ وجه قابل مقایسه با تجربۀ حاصل از مشاهده یک فیلم ترسناک در سینما نیست.

در سینمای ایران چند فیلم نسبتا خوب ترسناک ساخته شده است. «شب بیست و نهم»، «خوابگاه دختران»، «پوست»، «زالاوا»، «ماهی و گربه»، «پارک وی»، «پرده آخر» و … از جمله مهم‌ترین فیلم‌های سینمایی ترسناک و دلهره آور ایرانی هستند. در این میان، پوست و زالاوا جدیدتر اند و بهتر می‌توان درباره آنها قضاوت کرد. این دو فیلم فروش نسبتا خوبی داشتند و مخاطبان خود را نیز راضی نگه داشتند و همین امر نشان می‌دهد مخاطبان سینمای ایران تشنۀ ژانر وحشت و فیلم‌های باکیفیت آن هستند.

با این حال، تعداد فیلم‌های ترسناک ایرانی زیاد نیست و شاید بتوان گفت به طور میانگین، هر 6 یا 7 سال یک فیلم سینمایی دلهره آور و ترسناک در صنعت سینمای ایران ساخته می‌شود. اما علت این امر چیست؟ شاید مهم‌ترین علت این کم‌کاری تفاوت فرهنگی ایران و غرب باشد. فیلم‌های ترسناک غربی اکثرا بر اساس چارچوب عقاید مسیحی ساخته می‌شوند. در نظر بیشتر مسیحیان، شیاطین قدرت دخالت در زندگی انسان‌ها را دارند و چنین نیست که فقط بتوانند انسان‌ها را وسوسه کنند. این باور به خودی خود می‌تواند زمینه ساز ساخت فیلم‌های ترسناک مختلفی شود. سینمای هالیوود بر اساس چنین باوری فیلم‌های سینمایی مختلفی می‌سازد. کارگردانان و نویسندگان ایرانی نیز بر اساس همین باور و به تقلید از هالیوود فیلم‌های ترسناک می‌سازند اما چون بنیان این فیلم‌ها بر اساس باورهای بومی و دینی ما نیست، در نظر بیننده ایرانی مصنوعی آمده و او به هیچ وجه احساس ترس نمی‌کند.

البته در داستان‌های کهن ایرانی، افسانه‌های ترسناک بسیار زیادی وجود دارد که تا حدی با سلیقه و باور عامیانه ایرانی‌ها مطابقت دارند. فیلم پوست بر اساس همین داستان‌ها و باورها ساخته شد و مورد استقبال هم قرار گرفت. با این حال، تبدیل این اساطیر و داستان‌های عامیانه به یک فیلم مدرن و گنجاندن این داستان‌ها در فضای شهری یا روستایی امروزی (که شرط نزدیکی مخاطب به یک فیلم ترسناک است)، احتیاج به یک فیلمنامه نویس بسیار قدرتمند دارد که متاسفانه در شرایط فعلی سینمای ایران به راحتی پیدا نمی‌شود.

با این حال، نباید گمان کرد که فیلم‌های ترسناک فقط در حوزه‌های ماورایی ساخته می‌شوند. اگرچه داستان‌های مربوط به اجنه، شیاطین و موجودات شرور افسانه‌ای همیشه مورد علاقۀ طرفداران سینمای وحشت هستند، اما سینمای وحشت و دلهره دسته‌ها و حوزه‌های مختلفی دارد. در تاریخ سینما فیلم‌های بسیار زیادی بوده‌اند که ارتباطی به ماوراء نداشته اما همچنان دلهره آور بوده‌اند. یک نمونه خوب و درست در سینمای خودمان، فیلم ماهی و گربه است. این فیلم از مفهوم «زمان» و «تعلیق» ترس می‌سازد و مخاطب خود را به مدت سه ساعت میخکوب می‌کند.

به نظر می‌رسد شناخت عناصر سینمای وحشت و آشنایی با سبک‌های مختلف آن می‌تواند به سینماگران ما کمک کند که بیشتر به این ژانر روی آورده و فیلم‌هایی در این رابطه بسازند.

امید است که با افزایش آگاهی سینماگران جوان و روی آوردن تهیه کنندگان به این ژانر و بیشتر شدن روحیه ریسک پذیری‌شان شاهد فیلم‌های بیشتری از ژانر وحشت در سینمای ایران باشیم.

انتهای پیام/

منبع: ایران فیلم پرس

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا