8 نکتۀ جالب دربارۀ شیر طلایی/ کدام فیلم ایرانی مهم‌ترین جایزۀ جشنواره ونیز را به دست آورده است؟

شیر طلایی ونیز یکی از مهم‌ترین جوایز فستیوال‌های سینمایی دنیا است که در کنار خرس و نخل طلا به عنوان یکی از سه نماد اصلی جشنواره‌های سینمایی اروپا شناخته می‌شود.

اختصاصی – ایران فیلم پرس/ جایزه شیر طلایی بعد از جنگ جهانی دوم وارد فستیوال ونیز شد. پیش از آن و در زمان حکومت فاشیست‌ها بر ایتالیا، به بهترین فیلم ایتالیایی و بهترین فیلم خارجی دو جایزه به نام «جام موسولینی» اهدا می‌شد اما بعد از سقوط حکومت موسولینی و پایان جنگ، این جایزه به شیر طلایی بدل شد.

در این گزارش قصد داریم مروری بر برخی اطلاعات جالب و مهم در رابطه با شیر طلایی و فستیوال ونیز داشته باشیم:

اولین فیلمی که شیر طلایی برد

اولین شیر طلایی در سال 1949 اهداء شد. در این سال، فیلم جنوبی (The Southerner) به کارگردانی ژان رنوار بهترین فیلم جشنوارۀ ونیز گردید و توانست شیر طلایی را از آن خود کند. از آن سال تا سال 2022، هر ساله تندیس شیر طلایی به بهترین فیلم جشنوارۀ ونیز اهدا می‌شود. تنها در اواسط دهۀ 70 میلادی است که به مدت چند سال به علت غیررقابتی بودن جشنواره، این جایزه به فیلمی تعلق نمی‌گیرد.

تنها فیلم ایرانی که شیر طلایی برده است

در این چند ده سال، تنها یک فیلم سینمایی ایرانی توانسته جایزۀ شیر طلایی را از آن خود کند. فیلم دایره ساختۀ جعفر پناهی اولین و آخرین فیلم ایرانی است که توانست شیر طلایی را ببرد. این جایزه در سال 2000 به فیلم پناهی تعلق گرفت.

سیاست ونیز چه تغییراتی کرده است؟

فلسفۀ اهداء شیر طلایی نیز در طول سال‌های اخیر تغییر کرده است. در دهه 50 تا 80 بیشتر، فیلم‌های اروپایی به شیر طلایی دست می‌یافتند. فستیوال ونیز در این سال‌ها سعی می‌کرد فاصلۀ خود را از آکادمی اسکار و جشنواره‌های آمریکایی حفظ کند و به فیلم‎های خاص‌تر جایزه دهد. از سال 1980 به بعد کم کم روند ونیز تغییر کرد و این جایزه بیشتر به کارگردانان غیر اروپایی و به خصوص آسیایی‌ها اعطاء شد. هر چه از دهه 90 به دهه‌های نخست هزارۀ جدید می‌آییم، این جریان قوی‌تر می‌شود. کافی است به این نکته توجه داشته باشیم که از سال 2010 تا 2020 تنها به 3 فیلم اروپایی شیر طلایی اهدا شد، در حالیکه قارۀ آمریکا و آسیا توانستند سهم بیشتری از این جوایز داشته باشند.

نکتۀ مهم دیگر در رابطه با شیر طلایی ونیز این است که هر چه به سال‌های اخیر نزدیک‌تر می‌شویم، نزدیکی این جشنواره به آکادمی اسکار و جوایز مهم سینمای هالیوود نیز بیشتر می‌شود. در سال‌های اخیر، اقبال به فیلم‌های مهم آمریکایی که اکثرا نامزد بهترین فیلم سال اسکار می‌شوند، بیشتر شده است. شاید باور نکردنی باشد اما فیلم جوکر (Joker) تاد فیلیپس که شاید اگر در سال 1980 یا 1990 ساخته می‌شد، هیچ شانسی در ونیز نداشت، توانست در سال 2019 شیر طلایی را از آن خود کند. همچنین، فیلم نومادلند (Nomadland) که بهترین فیلم اسکار سال 2020 شد، توانست شیر طلایی آن سال را هم از آن خود کند. نکتۀ قابل توجه در همین رابطه این است که در 6 سال اخیر، 4 شیر طلایی به فیلم‌های آمریکایی رسیده و فقط در سال 2021 و 2018 بود که این جایزه به دو فیلم غیر آمریکایی رسید. جالب اینکه جایزۀ سال 2018 هم به فیلم رُما (Roma) رسید که محصول مشترک مکزیک و آمریکا بوده و در اسکار آن سال نیز جوایز متعددی را برد.

کارگردانان مشهوری که در ونیز درخشیده‌اند

فستیوال ونیز معمولا به کارگردانان مشهور هالیوودی روی خوش نشان نمی‌دهد. هیچکاک، اسپیلبرگ، اسکورسیزی و نولان هیچکدام نتوانسته‌اند فیلم خود را برندۀ شیر طلایی کنند. با این حال، برخی کارگردانان مشهور هالیوودی و غیر هالیوودی توانسته‌اند در قلۀ جشنوارۀ ونیز ایستاده و فیلم خود را برندۀ شیر طلایی کنند. آلفونسو کوارون، گیرمو دل تورو، دارن آرونوفسکی، انگ لی، کریستف کیشلوفسکی، ژان لوک گدار، لوئیس بونوئل، آندری تارکوفسکی، فرانچسکو رزی، ‌آنجلو آنتونیونی، روبرتو روسلینی، آکیرا کوروساوا، ژان رنوآر و … از جمله مشهورترین کارگردانانی هستند که توانسته‌اند فیلم خود را برندۀ شیرطلایی ونیز کنند.

چه کشورهایی بیشتر شیر طلایی برده‌اند

یک نکتۀ جالب دیگر در رابطه با شیر طلایی ونیز این است که علی رغم اینکه این جایزه در یک جشنوارۀ ایتالیایی اهدا می‌شود اما سهم ایتالیایی‌ها از این جایزه خیلی زیاد هم نبوده است. از سال 1949 تا کنون تنها 10 فیلم ایتالیایی توانسته‌اند جایزۀ معتبر جشنواره ونیز را از آن خود کنند. این در حالی است که برخی کشورهای دیگر در این رابطه به مراتب موفق‌تر از ایتالیا بوده‌اند. شاید هیچ کشوری به اندازۀ فرانسه نتوانسته در ونیز موفق باشد. فیلم‌های فرانسوی در مجموع 14 شیر طلایی از ونیز برده‌اند. همچنین، روسیه و ایالات متحده نیز جوایز فراوانی را به خود اختصاص داده‌اند. فیلم‌های آمریکایی در مجموع توانسته‌اند 13 شیر طلایی برنده شوند.

کارگردانان زنی که شیر طلایی برده‌اند

زنان زیادی نتوانسته‌اند برندۀ شیر طلایی شوند. سوفیا کوپولا، مارگارته فون تروتا، میرا نایر، آنیس واردا، کلویی ژائو، آدری دیوان و لورا پویترس تنها زنانی هستند که شیر طلایی را دریافت کردند. با این حال، هرچه به زمان حال نزدیک‌تر می‌شویم بر تعداد زنان برندۀ شیر طلایی افزوده می‌شود. جالب است بدانید در سه سال اخیر، همۀ برندگان مهم‌ترین جایزۀ ونیز زنان بوده اند.

کارگردانانی که بیش از یک بار ونیز برده‌اند

کارگردانان زیادی نتوانسته‌اند بیش از یک بار به شیر طلایی دست یابند. آندره کایات (۱۹۵۰، ۱۹۶۰)، لویی مال (۱۹۸۰، ۱۹۸۷)، ژانگ ییمو (۱۹۹۲، ۱۹۹۹) و انگ لی (۲۰۰۵، ۲۰۰۷) تنها کارگردانانی هستند که بیش از یک بار توانسته‌اند به مهم‌ترین جایزۀ ونیز دست یابند.

منبع: ایران فیلم پرس

انتهای پیام/

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا