از «سووشون» پرخرجِ شکست‌خورده تا چند موفق بی‌ادعا

به گزارش خبرنگار ایران فیلم پرس، در بازاری که میلیاردها تومان صرف تولید سریال‌هایی می‌شود که حتی نمی‌توانند مخاطبی دو رقمی جذب کنند، برخی آثار کوچک، ساکت و بی‌ادعا با بودجه‌هایی محدود، به قلب بینندگان راه پیدا کرده‌اند.

مرور فهرست سریال‌های کم‌بیننده سال، بیشتر از آنکه شکست پلتفرم‌ها و شبکه‌ها را نشان دهد، افشاگر سیاست‌های اشتباهی است که صرفاً بر چهره‌ها و هزینه تکیه دارند، نه بر فیلمنامه، کارگردانی و خلاقیت. در این میان، سریال‌هایی مثل «چرخ گردون» و «لمندگان» با دست‌های خالی اما ذهن‌های پر، نشان دادند که مخاطب ایرانی هنوز هم برای قصه خوب وقت می‌گذارد ـ حتی اگر آن قصه، پشت ویترین پرزرق و برق سلبریتی‌ها نباشد.

اعلام فهرست سریال‌های شکست‌خورده یک سال اخیر از منظر میزان مخاطب ـ چه در تلویزیون و چه در شبکه نمایش خانگی ـ ابعاد تحلیلی قابل‌تأملی را در خود جای داده است. در این میان، تکرار نام برخی پلتفرم‌ها و شبکه‌های شناخته‌شده صداوسیما در جایگاه تولیدکننده، بار دیگر پرسش‌هایی جدی درباره سیاست‌های تولید محتوای نمایشی در کشور مطرح می‌کند.

در گزارش تازه مرکز تحلیل اجتماعی مرکز رشد دانشگاه امام صادق(ع) که روز گذشته منتشر شد، نام ۱۰ سریال با کمتر از ۱۰ درصد مخاطب به چشم می‌خورد. در این فهرست، مجموعه «سرزمین گمشده» محصول پلتفرم روبیکا، کم‌مخاطب‌ترین سریال خانگی یک سال اخیر معرفی شده و «آخرین دیدار» که از شبکه افق و روبیکا پخش می‌شد، عنوان کم‌بیننده‌ترین سریال تلویزیونی را به خود اختصاص داده است.

این در حالی است که روبیکا با وجود بهره‌مندی از زیرساخت نمایش رایگان و دسترسی بیش از ۳۰ میلیون کاربر، نتوانسته مخاطب چندانی برای این آثار جذب کند.

بخش قابل‌توجهی از این فهرست به سریال‌هایی اختصاص دارد که با بودجه‌های کلان و بازیگران چهره تولید شده‌اند. به عنوان نمونه، سریال پرهزینه و پرحاشیه «سووشون» به کارگردانی نرگس آبیار، با وجود تبلیغات گسترده و جنجال‌های پیرامون توقیف، حتی به ۸ درصد مخاطب هم نرسیده است. مجموعه «بلیط یک‌طرفه» نیز با حضور چند ستاره ایرانی و ترکیه‌ای و تولید مشترک با صنعت سریال‌سازی ترکیه، با تنها ۴ درصد مخاطب، عملاً به شکست مطلق دچار شده است.

این اتفاقات در شرایطی رخ داده که برخی رسانه‌ها تلاش می‌کنند با نادیده‌گرفتن سریال‌های کم‌بودجه و کم‌ادعا اما موفق، همچنان نگاه خود را معطوف به آثار پرستاره اما شکست‌خورده نگاه دارند.

در همین راستا، در هفته‌های اخیر، برخی رسانه‌ها نام دو سریال «چرخ گردون» و «لمندگان» را مطرح کرده‌اند. آثاری که نه تنها از کمترین میزان بودجه و دستمزد برخوردار بوده‌اند، بلکه به اذعان نظرسنجی‌های معتبر، چندین پله بالاتر از سریال‌های پرستاره و پرخرج یادشده، موفق به جلب نظر مخاطبان شده‌اند. این در حالی است که این آثار با لوکیشن‌های متعدد، داستان‌پردازی قابل قبول و ساختاری جذاب ساخته شده‌اند، اما بودجه‌هایی در حد آثار سیتکامی دریافت کرده‌اند.

به نظر می‌رسد برخی تحلیل‌هایی که در رسانه‌ها منتشر می‌شود، نه بر مبنای داده‌های واقعی و نظر مردم، بلکه از سر ناآگاهی یا در مواردی با نیت غرض‌ورزانه نوشته می‌شود. مقایسه ناعادلانه‌ی آثار داستان‌محور و پرکار با سریال‌هایی که صرفاً به پشتوانه ستاره‌ها و بودجه‌های کلان ساخته شده‌اند، نشان‌دهنده فقدان نگاه تخصصی در بخشی از تحلیل‌های رسانه‌ای است.

در فهرست منتشرشده، همچنین نام چند سریال استراتژیک مانند «فراری» و «جانان» نیز دیده می‌شود که به دلیل ضعف در نگارش یا اجرای موضوعات حساس اجتماعی و ارزشی، نتوانسته‌اند با مخاطب ارتباط برقرار کنند. این موضوع بار دیگر لزوم بازنگری جدی در انتخاب سوژه، نگارش فیلمنامه و نحوه اجرای آثار با مضامین خاص را یادآور می‌شود.

از میان شبکه‌های تلویزیونی، شبکه دو بیشترین سهم را در شکست‌های سریالی داشته و در پلتفرم‌های خانگی نیز نماوا با سه عنوان، بیشترین حضور را در لیست شکست‌خورده‌ها دارد.

این روند نشان می‌دهد که موفقیت در عرصه تولید سریال، صرفاً به بودجه و حضور چهره‌ها وابسته نیست. در مقابل، آثاری که با دقت در نگارش، پرداخت داستان و انتخاب درست عوامل ساخته می‌شوند، حتی با بودجه‌های بسیار پایین‌تر نیز می‌توانند رضایت مخاطب را جلب کنند و بدرخشند.